Соапсток қайдан алынады
Шикі майда бос май қышқылдары, фосфолипидтер және пигменттер болады. Сілтілік бейтараптандыру кезінде майды сілті ерітіндісімен өңдейді: сілті бос май қышқылдарын байланыстырып, сабынға айналдырады, ал олармен бірге қоспалар мен бейтарап майдың бір бөлігі тұнбаға түседі. Осы тұнбаны соапсток деп атайды — ағылшынша soap stock, яғни «сабын негізі».
Неден тұрады
- май қышқылдарының сабындары;
- майдан ілесіп кеткен бейтарап май;
- су — массаның жартысына дейін;
- фосфолипидтер, пигменттер және басқа қоспалар.
Соапсток консистенциясы жағылатын майға ұқсас қою масса, түсі ашық қоңырдан қою қоңырға дейін. Реакциясы сілтілік, pH шамамен 9–10.
Негізгі көрсеткіштер
| Көрсеткіш | Нені көрсетеді | Типтік мәні |
|---|---|---|
| Жалпы майдың массалық үлесі | қанша майлы зат бөліп алуға болатынын — баға осыған байланысты | 40%-дан |
| Ылғал | су неғұрлым көп болса, бір тоннадағы пайдалы зат соғұрлым аз | 50%-ға дейін |
| Майсыз қоспалар | бөліп алуға тура келетін балласт | 3%-ға дейін |
| pH | тазартудан кейін қалған сілті | 9–10 |
Ұсыныстарды салыстырғанда соапсток тоннасының емес, жалпы май тоннасының бағасын есептеңіз: майы 50% партия майы 40% арзанырақ партиядан тиімдірек болып шығуы мүмкін.
Қайда қолданылады
- Май қышқылдары. Соапстокты күкірт қышқылымен ыдыратып, май қышқылдарын алады — бұл өңдеудің негізгі жолы.
- Сабын қайнату. Кір сабынына арналған шикізат.
- Биоотын. Биодизель өндіруге арналған май көзі.
- Жағар майлар мен азықтық майлар — өңдеуден кейін.
Тасымалдау және сақтау
Соапстокты темір жол цистерналары мен автоцистерналарда құйма күйінде тасымалдайды. Суықта ол қоюланады, сондықтан қыста жылытқышы немесе бу қаптамасы бар цистерналар қажет, ал жеткен жерде төгер алдында қыздыру керек. Жабық ыдыстарда сақтайды: ауада соапсток тотығып, сапасын жоғалтады.